Akcja Wiśnicz

Akcja "Wiśnicz" była jednym z najbardziej spektakularnych i skutecznych przedsięwzięć Armii Krajowej (AK) w czasie II wojny światowej. Przeprowadzona 26 lipca 1944 roku, akcja ta miała na celu uwolnienie więźniów politycznych z niemieckiego więzienia w Nowym Wiśniczu. Stanowiła ona przykład odwagi, precyzji oraz doskonałej organizacji polskiego podziemia.

W czasie niemieckiej okupacji Polski, więzienie w Nowym Wiśniczu stało się miejscem przetrzymywania wielu polskich patriotów, żołnierzy AK oraz osób podejrzewanych o działalność konspiracyjną. Informacje o planowanej wywózce więźniów do obozu koncentracyjnego Auschwitz stały się impulsem do podjęcia ryzykownej operacji ich uwolnienia​.

Przygotowania do akcji rozpoczęły się na kilka tygodni przed jej realizacją. Dowódcą operacji został por. Józef Wieciech "Tamarow", który wraz z zastępcą por. Janem Szymańskim "Kresowy" i innymi członkami sztabu dokładnie zaplanowali każdy szczegół. Akcja miała być przeprowadzona przez 1 Batalion 12 Pułku Piechoty AK, składający się z około 36 partyzantów.

Celem było nie tylko uwolnienie więźniów, ale także zdobycie broni i amunicji znajdujących się w magazynach więziennych. Przygotowania obejmowały zebranie dokładnych informacji o rozmieszczeniu strażników, harmonogramie ich zmian oraz słabych punktach obrony więzienia​.

Wczesnym rankiem 26 lipca 1944 roku oddział partyzancki przystąpił do realizacji planu. Po cichym zneutralizowaniu strażników i przejęciu kluczy, partyzanci otworzyli cele więzienne, uwalniając 128 więźniów politycznych. Więźniów kryminalnych pozostawiono w celach, aby uniknąć potencjalnych problemów i zdrady​.

W trakcie operacji zdobyto znaczną ilość broni i amunicji, w tym karabiny maszynowe, pistolety maszynowe, granaty oraz inne wyposażenie wojskowe. Uwolnieni więźniowie zostali szybko ewakuowani do okolicznych lasów, gdzie podzielono ich na mniejsze grupy i rozlokowano w placówkach AK. Wiele z uwolnionych osób dołączyło do szeregów Armii Krajowej, wzmocniając jej siły​.

Akcja "Wiśnicz" zakończyła się całkowitym sukcesem - nie było ofiar po stronie polskiej ani niemieckiej, a żaden z uwolnionych więźniów nie został schwytany przez Niemców. Jednakże, trzy miesiące po akcji, 29 października 1944 roku, Niemcy przeprowadzili szeroko zakrojoną pacyfikację okolicznych wsi jako odwet za przeprowadzoną operację. W wyniku tej akcji śmierć poniosło kilku uczestników akcji, a inni zostali aresztowani i wysłani do obozów koncentracyjnych​.

W akcji brało udział wielu bohaterskich żołnierzy AK, w tym:

• Dowódca: por. Józef Wieciech "Tamarow"
• Zastępca dowódcy: por. Jan Szymański "Kresowy"
• Grupa szturmowa: sierż. Adolf Roman "Kosa", por. Józef Kaczmarczyk "Turoń", pchor. Eugeniusz Kowal "Efka" i inni
• Grupa II rzutu: pchor. Edward Wieciech "Harnaś", kpr. Mieczysław Gos "Kukułka" i inni​.

Na dziedzińcu więzienia w Nowym Wiśniczu znajduje się tablica pamiątkowa upamiętniająca to wydarzenie. Akcja "Wiśnicz" jest również wspominana w licznych publikacjach historycznych, jako jedno z najważniejszych działań polskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej

Akcja "Wiśnicz" pozostaje symbolem odwagi i determinacji polskiego podziemia w walce z okupantem. Była dowodem na to, że mimo przeważających sił wroga, Polacy potrafili skutecznie przeciwstawić się niemieckiemu terrorowi, ratując życie wielu swoich rodaków i zadając ciosy okupacyjnym strukturom. To wydarzenie stanowi ważną część naszej historii, przypominając o heroizmie i poświęceniu tych, którzy walczyli o wolność Polski.

Źródła:

1. Akcja Wiśnicz – Wikipedia, wolna encyklopedia (pl.wikipedia.org)
2. Akcja Wiśnicz - Wikiwand (www.wikiwand.com)