Odkrycie mozaiki podłogowej z wczesnego okresu bizantyjskiego w Klasztorze św. Konstantyna i Heleny w Ordu

W sierpniu 2021 roku świat archeologii został poruszony niezwykłym odkryciem, które miało miejsce w Ordu, mieście położonym na północnym wybrzeżu Turcji. Podczas wykopalisk w starożytnym mieście Polemonion, na terenie klasztoru św. Konstantyna i Heleny, archeolodzy odkryli unikalną mozaikę podłogową datowaną na wczesny okres bizantyjski. To odkrycie nie tylko rzuca nowe światło na historię regionu, ale także podkreśla znaczenie Ordu jako ważnego ośrodka kulturowego w okresie starożytności.

Ordu, współczesne miasto położone nad Morzem Czarnym, w starożytności znane było jako Polemonion. Miasto to odegrało kluczową rolę w historii regionu, szczególnie w okresie Królestwa Pontu. Założone na cześć króla Polemona I, który był rzymskim królem klienckim wybranym przez Marka Antoniusza, Polemonion stało się ważnym centrum handlowym i kulturalnym. W 62 r. n.e., za rządów cesarza Nerona, miasto zostało włączone do Imperium Rzymskiego jako część prowincji.

Podczas wykopalisk prowadzonych pod nadzorem docenta Seçkina Evcima oraz dyrekcji Muzeum Ordu, odkryto kościół klasztorny św. Konstantyna i Heleny. W jego wnętrzu natrafiono na niezwykłą mozaikę podłogową, która została wykonana metodą in situ, co oznacza, że mozaika znajduje się dokładnie w tym samym miejscu, w którym została stworzona ponad tysiąc lat temu.

Mozaika ta, datowana na V–VI wiek, jest pierwszym tego typu znaleziskiem w prowincji Ordu. Jej odkrycie stanowi kluczowy element badań nad wczesnym okresem bizantyjskim w regionie Morza Czarnego i jest świadectwem zaawansowania technicznego oraz artystycznego tej epoki.

Analiza stylu oraz formy mozaiki wskazuje na dominację motywów geometrycznych oraz roślinnych, co było charakterystyczne dla wczesnego okresu bizantyjskiego. Na szczególną uwagę zasługuje wykorzystanie rombów, które tworzą panele na obramowaniach mozaiki. Podobne motywy można znaleźć w innych częściach Anatolii, co świadczy o powszechności tego wzoru w ówczesnej sztuce.

Jednym z charakterystycznych elementów mozaiki jest zakrzywiony akant – motyw roślinny, który często pojawia się na obramowaniach. Akant, wzbogacony o motywy owoców oraz zwierząt, odzwierciedla bliski związek sztuki bizantyjskiej z naturą oraz jej symboliką. Użycie takich motywów nie było przypadkowe – miało ono na celu nie tylko dekorację, ale także przekazanie określonych treści symbolicznych związanych z płodnością, odnową oraz obfitością.

Odkrycie mozaiki podłogowej w klasztorze św. Konstantyna i Heleny ma ogromne znaczenie dla badań nad wczesnym okresem bizantyjskim w Anatolii. Jest to pierwsze tego typu znalezisko w regionie Ordu, co czyni je wyjątkowym i otwiera nowe możliwości dla dalszych badań nad historią i kulturą tego obszaru.

Mozaika stanowi również ważny element w zrozumieniu rozwoju architektury sakralnej w okresie bizantyjskim. Jej analiza może dostarczyć cennych informacji na temat technik budowlanych, jakie stosowano w tamtym czasie, a także na temat codziennego życia oraz wierzeń religijnych mieszkańców regionu.

Kościół klasztorny św. Konstantyna i Heleny, w którym odkryto mozaikę, był ważnym miejscem kultu religijnego. Konstantyn I Wielki oraz jego matka Helena byli postaciami kluczowymi dla rozwoju chrześcijaństwa w Imperium Rzymskim. Konstantyn, jako pierwszy cesarz rzymski, który przyjął chrześcijaństwo, odegrał kluczową rolę w jego rozpowszechnieniu, a Helena, znana z pielgrzymek do Ziemi Świętej, przyczyniła się do odnalezienia relikwii związanych z życiem Jezusa Chrystusa.

Odkrycie mozaiki w kościele poświęconym tym świętym postaciom jest więc nie tylko archeologicznym sukcesem, ale także ważnym wydarzeniem dla badań nad historią wczesnego chrześcijaństwa w Anatolii.

Odkrycie mozaiki podłogowej z wczesnego okresu bizantyjskiego w klasztorze św. Konstantyna i Heleny w Ordu stanowi ważny wkład w badania nad historią regionu oraz sztuką bizantyjską. Mozaika ta, datowana na V–VI wiek, odzwierciedla zaawansowane umiejętności artystyczne i techniczne, a jej odkrycie rzuca nowe światło na historię Polemonion oraz jego rolę w rozwoju kultury i religii w regionie Morza Czarnego.

fot. Ministerstwo Kultury i Turystyki Republiki Turcji

na podstawie: Arkeonews