W Czechach, w miejscowości Lety, położonej 95 km na południe od Pragi, we wtorek miało miejsce oficjalne otwarcie pomnika na terenie byłego nazistowskiego obozu koncentracyjnego dla Romów. Ta symboliczna chwila zamyka długoletni proces, który trwał dziesięciolecia i był możliwy dzięki decyzji czeskiego rządu o likwidacji fermy świń z czasów komunizmu.
Historia obozu w Lety sięga okresu od sierpnia 1942 r. do sierpnia 1943 r., gdy podczas okupacji hitlerowskiej Czechosłowacji, około 1300 czeskich Romów zostało deportowanych do tego miejsca. Według najnowszych badań, w obozie zginęło co najmniej 335 osób, a większość z pozostałych została wywieziona do nazistowskiego obozu zagłady w Auschwitz.
Decyzja o usunięciu fermy świń, która funkcjonowała na terenie byłego obozu, była poprzedzona długoletnimi protestami Romów i działaczy na rzecz praw człowieka. Fakt, że na terenie tak tragicznego miejsca istniała taka działalność gospodarcza, był dla wielu oburzający i krzywdzący.
„Przede wszystkim jesteśmy tutaj, aby nie zapomnieć, ponieważ pamiętanie o okropnościach przeszłości jest najlepszą ochroną przed ponownym przeżyciem” – podkreślił premier Petr Fiala podczas uroczystego otwarcia. W ceremonii uczestniczył także prezydent Petr Pavel.
Ostateczna decyzja o zakupie gospodarstwa rolengo, na którym hodowano około 13 000 świń, została podjęta przez rząd w 2018 roku za sumę około 450 mln koron czeskich. Wcześniejsze rządy, pomimo wielokrotnych apeli, nie podjęły takiej inicjatywy, argumentując brakiem środków finansowych.
Prace nad usunięciem fermy rozpoczęły się po badaniach archeologicznych w 2022 roku, co umożliwiło rozpoczęcie prac nad pomnikiem.
Szacuje się, że z około 6500 Romów żyjących w 1942 r. na terenie Czechosłowacji, wojnę przeżyło jedynie około 600. Współczesna społeczność romska, licząca obecnie 250 000 osób, nadal boryka się z powszechnymi uprzedzeniami i dyskryminacją.
Otwarcie pomnika w Lety to ważny krok w kierunku uzdrowienia ran historycznych i uczczenia pamięci ofiar. Jest to także przypomnienie o potrzebie kontynuowania działań na rzecz tolerancji, szacunku i zrozumienia międzykulturowego.
na podstawie: Prague Morning
fot. Obóz w Lety - pomnik, autor: Michal Ritter, Wikipedia; Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 3.0.
