Poszukiwania.pl

W pobliżu holenderskiego miasta Utrecht dokonano jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych ostatnich lat. Grupa poszukiwaczy metali natrafiła na niezwykły skarb – 404 złote i srebrne monety pochodzące z I wieku n.e. Odkrycie to stanowi wyjątkowy przypadek na kontynencie europejskim, ponieważ kolekcja obejmuje zarówno monety rzymskie, jak i brytyjskie. Znalezisko jest nie tylko świadectwem dawnych szlaków handlowych, ale także potwierdzeniem wpływów rzymskich na ziemiach, które dopiero miały stać się integralną częścią cesarstwa.

Monety, które odkryto w miejscowości Bunnik w prowincji Utrecht, pochodzą z lat 46-47 n.e., czyli z okresu panowania cesarza Klaudiusza. W tym czasie rzymskie legiony podjęły pierwsze udane próby podboju Brytanii. Wśród odnalezionych egzemplarzy znajduje się aż 44 złote statery, wybite na terenach dzisiejszej Wielkiej Brytanii. Na niektórych z nich widnieje inskrypcja CVNO[BELINVS], odnosząca się do Cunobelina – władcy plemienia Katuwellaunów, który panował nad znaczną częścią południowo-wschodniej Brytanii.

Obecność brytyjskich monet na kontynencie budzi szczególne zainteresowanie historyków. Uważa się, że zostały one przywiezione przez rzymskich żołnierzy powracających z wyprawy na wyspę. Mogły stanowić zarówno łupy wojenne, jak i element handlu pomiędzy Rzymem a podbitymi terenami.

Oprócz brytyjskich stateryów w kolekcji znajdują się również rzymskie denary i aureusy – złote monety używane do wypłacania żołdu rzymskim legionistom. Łącznie odkryto 72 złote aureusy oraz 288 srebrnych denarów. Monety te wybito na przestrzeni ponad dwóch wieków, począwszy od 200 r. p.n.e. aż do 47 r. n.e. Wśród nich archeolodzy zidentyfikowali rzadkie egzemplarze, na przykład denary z czasów Juliusza Cezara oraz monetę przedstawiającą Jubę II, króla Numidii.

Część monet zachowała się w niemal idealnym stanie, co świadczy o tym, że mogły pochodzić bezpośrednio z rzymskich mennic i nie były długo w obiegu. Dwie spośród aureusów wybito tym samym stemplem i nie noszą śladów zużycia, co sugeruje, że zostały zdeponowane niemal natychmiast po ich wybiciu.

Choć sam fakt odkrycia skarbu stanowi przełom w badaniach nad obecnością Rzymian na ziemiach dzisiejszej Holandii, wciąż pozostaje wiele pytań dotyczących okoliczności jego zakopania. Archeolodzy sugerują kilka możliwych wyjaśnień.

Jedna z hipotez zakłada, że monety były ukryte przez rzymskich żołnierzy, którzy z różnych powodów nie mogli po nie wrócić. Być może była to rezerwa finansowa legionistów stacjonujących w pobliżu granic cesarstwa lub łup zdobyty podczas kampanii wojennych. Inna możliwość to ofiara składana bóstwom jako podziękowanie za pomyślny powrót z wojny. W czasach starożytnych powszechne było grzebanie kosztowności w ziemi jako forma wotum religijnego.

Niektórzy badacze wskazują także na kontekst polityczny. Rok 47 n.e. to czas intensywnych zmian w strukturze wojskowej i administracyjnej rzymskich prowincji. Możliwe, że właściciele skarbu zakopali go w pośpiechu, obawiając się niepokojów na terenach przygranicznych.

Po formalnym zgłoszeniu odkrycia przez poszukiwaczy metali, archeolodzy z Narodowej Agencji Dziedzictwa Kulturowego przeprowadzili szczegółowe badania terenu. W trakcie wykopalisk odnaleziono łącznie 381 spośród 404 monet, co sugeruje, że część z nich mogła zostać wcześniej rozproszona. Znalezisko zostało dokładnie udokumentowane, a monety poddano konserwacji w specjalistycznym laboratorium Restaura w Heerlen.

Dzięki wsparciu finansowemu VriendenLoterij skarb został zakupiony przez Rijksmuseum van Oudheden (Narodowe Muzeum Starożytności) w Lejdzie. Od teraz kolekcję można oglądać na wystawie „Holandia w czasach rzymskich”, która prezentuje codzienne życie mieszkańców rzymskich prowincji na północnych rubieżach imperium.

Skarb spod Utrechtu to pierwsze tego typu znalezisko na kontynencie europejskim, w którym obok monet rzymskich znajdują się także brytyjskie. Jest to ważny dowód na bliskie powiązania między Rzymem a Brytanią na krótko po podboju wyspy. Świadczy także o mobilności legionistów, którzy przemieszczali się między różnymi prowincjami cesarstwa, przenosząc nie tylko zdobycze wojenne, ale i elementy kultury materialnej.

Odkrycie to stanowi kolejny dowód na strategiczne znaczenie granicy rzymskiej w Dolnych Niemczech, która służyła zarówno jako punkt wypadowy do inwazji na Brytanię, jak i miejsce powrotu legionów po zakończonych kampaniach.

źródło: Rijksmuseum van Oudheden