Rocznica uchwalenia ustawy o odbudowie Rzeszy

30 stycznia 1934 r. niemiecki parlament przyjął ustawę o odbudowie Rzeszy. Był to kolejny krok wzmacniający władzę Adolfa Hitlera.

Brutalne przejęcie władzy

Krótko po tym, jak 30 stycznia 1933 r. Hitler objął urząd kanclerza Rzeszy, jego Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (NSDAP) brutalnie rozprawiła się z przeciwnikami politycznymi. Trafiali oni do więzień lub obozów koncentracyjnych, względnie byli zmuszani do emigracji.

Równocześnie nowe władze dążyły do glajchszaltyzacji rozmaitych dziedzin życia społeczno-politycznego, czyli ujednolicenia i podporządkowania sobie wszelkich instytucji i stowarzyszeń. Proces ten dotknął także ustroju terytorialnego państwa. Już wiosną 1933 r. znacznie ograniczono prawa krajów związkowych Rzeszy kosztem władzy centralnej.

Skutki prawne

Ustawa z 30 stycznia 1934 r. całkowicie likwidowała suwerenność krajów związkowych. Utraciły one m.in. prawo do nadawania obywatelstwa. Regionalne (landowe) parlamenty przestały istnieć. Rządy krajów związkowych zostały zaś podporządkowane rządowi Rzeszy. Wkrótce rozwiązano też Radę Rzeszy, która reprezentowała landy w Berlinie.

Z państwa federalnego Rzesza Niemiecka stała się państwem unitarnym, a rządy Hitlera zostały jeszcze bardziej wzmocnione. Pełnię dyktatorskiej władzy uzyskał on latem 1934 r., gdy po śmierci prezydenta Paula von Hindenburga przejął także jego uprawnienia. Od tej pory rządził jako „przywódca i kanclerz Rzeszy”.

fot. Strona tytułowa Illustrirte Zeitung z Benitem Mussolinimi Adolfem Hitlerem, 1937 r. fot. Julien Bryan, AIPN

źródło: IPN